اضطراب یکی از اختلالات روانی شایع در جوامع امروزی است که تاثیرات منفی زیادی بر زندگی فردی و اجتماعی افراد دارد. این اختلال میتواند باعث بروز مشکلات متعددی در عملکرد روزانه افراد شود و به تدریج کیفیت زندگی آنها را تحت تاثیر قرار دهد. به طور کلی، اضطراب به احساس ترس، نگرانی یا دلهره مفرط اطلاق میشود که در مواردی میتواند به صورت مزمن و طولانیمدت نمایان شود. در این مقاله قصد داریم به معرفی اختلالات اضطرابی، انواع آن، علائم و درمانهای آن بپردازیم.
آشنایی با مفهوم اضطراب
اضطراب یک واکنش طبیعی و انسانی است که در مواقعی که فرد با تهدید یا خطر مواجه میشود، به طور غریزی به آن واکنش نشان میدهد. این واکنش ممکن است در مواردی که فرد احساس خطر میکند، مفید باشد. اما زمانی که این احساس اضطراب به صورت مزمن و غیرقابل کنترل در میآید، تبدیل به اختلال اضطرابی میشود. اضطراب مزمن میتواند بر توانایی فرد برای مقابله با چالشها و انجام وظایف روزمره تاثیر منفی بگذارد.
انواع اختلالهای اضطرابی
اختلالات اضطرابی دستهای از اختلالات روانی هستند که با احساس اضطراب و ترس شدید همراهند. در زیر، به برخی از رایجترین انواع اختلالات اضطرابی اشاره میکنیم:
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
این اختلال با نگرانی مداوم و بیش از حد در مورد مسائل مختلف زندگی همراه است. فرد مبتلا به GAD معمولاً بدون دلیل خاصی، نگران آینده، سلامتی، کار و مسائل اجتماعی میشود.اختلال هراس (Panic disorder)
افراد مبتلا به این اختلال دچار حملات ناگهانی و شدید اضطراب میشوند که به آنها حملات پانیک گفته میشود. این حملات ممکن است با علائم فیزیکی نظیرتپش قلب، تعریق شدید، و احساس از دست دادن کنترل همراه باشد.اختلال اضطراب اجتماعی (Social anxiety disorder)
این اختلال به ترس شدید از قضاوت دیگران در موقعیتهای اجتماعی اطلاق میشود. افراد مبتلا به این اختلال از حضور در جمعهای اجتماعی یا مواجهه با موقعیتهای اجتماعی به شدت اجتناب میکنند.اختلال فوبیا (Phobias)
فوبیا ترس شدید و غیرمنطقی از یک شی یا موقعیت خاص است. این ترس میتواند از چیزهایی مانند حیوانات، مکانهای بسته، یا ارتفاع ناشی شود.آگورافوبیا (Agoraphobia)
این اختلال با ترس از مکانهای عمومی یا شلوغ همراه است. افراد مبتلا به آگورافوبیا از مکانهای شلوغ یا حتی بیرون از خانه اجتناب میکنند.اختلال اضطراب جدایی (Separation anxiety disorder)
این اختلال به ترس شدید از جدایی از افراد نزدیک، به ویژه در کودکان، اطلاق میشود.اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)
در این اختلال، فرد دچار افکار وسواسی و اجباری میشود و برای کاهش اضطراب، مجبور است رفتارهای تکراری و کنترلشدهای انجام دهد.اختلال اضطراب پس از سانحه (PTSD)
افرادی که پس از تجربه یک حادثه یا ضربه شدید روانی (مانند جنگ یا تصادف) دچار اضطراب، کابوسها و یادآوریهای مکرر از حادثه میشوند، مبتلا به PTSD هستند.اختلال لالی انتخابی (Selective mutism)
افراد مبتلا به این اختلال در برخی موقعیتهای اجتماعی که از آنها انتظار میرود صحبت کنند، سکوت میکنند. این اختلال بیشتر در کودکان مشاهده میشود.اختلال اضطراب بیماری (Hypochondria)
افراد مبتلا به این اختلال به شدت نگران سلامت خود هستند و اغلب فکر میکنند که دچار بیماریهای جدی شدهاند.
علائم اضطراب
علائم اضطراب میتواند جسمی و روانی باشد و بسته به نوع اختلال اضطرابی ممکن است متفاوت باشد. برخی از علائم رایج اضطراب عبارتند از:
- نگرانی مفرط و غیرقابل کنترل
- احساس بیقراری و تحریکپذیری
- تپش قلب و تعریق شدید
- مشکلات خواب نظیر بیخوابی
- سردرد، درد عضلانی و مشکلات گوارشی
- لرزش یا احساس تهوع
- ترس از دست دادن کنترل
افرادی که اضطراب مزمن را تجربه میکنند، ممکن است به شدت از این علائم رنج ببرند و زندگی روزمره آنها تحت تأثیر قرار گیرد.
اختلالات اضطرابی: چگونه به آرامش و کنترل بازگردیم؟
نتیجهی اضطراب بر سلامت روان
اضطراب مزمن میتواند پیامدهای جدی برای سلامت روان و جسم افراد داشته باشد. از جمله عوارض آن میتوان به افزایش احتمال ابتلا به افسردگی، اختلالات خواب، کاهش کیفیت زندگی، و ضعف در عملکرد اجتماعی و شغلی اشاره کرد. اضطراب همچنین میتواند منجر به مشکلات جسمی مانند فشار خون بالا، بیماریهای قلبی و مشکلات گوارشی شود. این اختلال همچنین ممکن است باعث ایجاد وابستگی به مواد مخدر یا الکل به عنوان یک مکانیسم مقابلهای شود.
درمان انواع اضطراب
درمان اختلالات اضطرابی معمولاً ترکیبی از دارودرمانی و رواندرمانی است. برخی از روشهای درمانی شامل موارد زیر هستند:
دارو درمانی:
داروهایی مانند SSRI (مهارکنندههای بازجذب سروتونین) و بنزودیازپینها معمولاً برای درمان اضطراب تجویز میشوند.رواندرمانی:
رواندرمانی شناختی-رفتاری (CBT) یکی از مؤثرترین درمانها برای اختلالات اضطرابی است. این درمان به فرد کمک میکند تا الگوهای فکری منفی را شناسایی کرده و آنها را تغییر دهد.تکنیکهای آرامسازی:
تکنیکهای مانند مدیتیشن،یوگا و تنفس عمیق میتوانند به کاهش علائم اضطراب کمک کنند.مراقبتهای حمایتی:
پشتیبانی از خانواده و دوستان و انجام فعالیتهای اجتماعی میتواند به فرد کمک کند تا اضطراب خود را کاهش دهد.
حرف آخر
اختلالات اضطرابی میتوانند به شدت بر زندگی فرد تأثیر بگذارند، اما خوشبختانه با درمانهای مناسب میتوان علائم آنها را مدیریت کرد و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشید. در صورتی که علائم اضطراب را تجربه میکنید، بهتر است به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید تا بهترین روش درمانی برای شما تجویز شود. درمانهای متنوع و مؤثر، میتوانند به شما کمک کنند تا از شر اضطراب خلاص شوید و به یک زندگی سالم و شاداب دست یابید.
برای دریافت راهنمایی تخصصی و شروع روند درمان، میتوانید از خدمات روانشناس در رشت بهصورت حضوری یا آنلاین استفاده کنید.
