آگورافوبیا یا گذرهراسی یک اختلال اضطرابی شایع است که بسیاری از افراد را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میدهد. این اختلال بهویژه با ترس از قرار گرفتن در موقعیتهایی که ممکن است فرد احساس کند قادر به فرار نیست یا نمیتواند به راحتی از دیگران کمک بگیرد، شناخته میشود. افراد مبتلا به گذرهراسی اغلب از مکانها یا شرایط خاصی میترسند و از آنها اجتناب میکنند، که در نهایت میتواند منجر به انزوا و مشکلات جدی اجتماعی و شغلی شود. در این مقاله، به بررسی جزئیات این اختلال، علائم، انواع و دلایل ابتلا به آن، همچنین روشهای درمانی مختلف برای بهبود شرایط افراد مبتلا خواهیم پرداخت.
آگورافوبیا یا گذرهراسی چیست؟
آگورافوبیا از واژه یونانی “آگورا” به معنای بازار گرفته شده است. این اصطلاح در اصل به ترس از مکانهای شلوغ و شلوغ بازارها اشاره دارد. اما بهطور گستردهتر،گذرهراسی به ترس از مکانها یا موقعیتهایی اطلاق میشود که در آنها فرد احساس میکند در صورت بروز اضطراب یا حمله وحشت زدگی نمیتواند به راحتی فرار کند یا از کمک دیگران بهرهمند شود.
افراد مبتلا به گذرهراسی ممکن است در موقعیتهای خاصی دچار اضطراب شدید شوند، مانند استفاده از وسایل نقلیه عمومی، حضور در مکانهای شلوغ یا حتی در محیطهای بسته و فضاهایی که خروج سریع از آنها دشوار است. این ترس بهطور معمول به تدریج گسترش مییابد و فرد ممکن است از ترک خانه خود یا حتی مکانهای امن خودداری کند.
علائم آگورافوبیا یا گذرهراسی
آگورافوبیا میتواند علائم مختلفی را در افراد ایجاد کند که از نظر شدت و نوع متغیر هستند. برخی از علائم شایع آن شامل موارد زیر میشود:
- ترس و اضطراب شدید: فرد مبتلا به آگورافوبیا معمولاً احساس میکند که در محیطهای خاصی دچار حمله وحشت زدگی خواهد شد. این حملات میتوانند بهطور ناگهانی و بدون هشدار رخ دهند.
- اجتناب از مکانهای خاص: بهدلیل ترس از وقوع حمله اضطراب یا وحشت زدگی، افراد ممکن است از مکانهای شلوغ، فضاهای بسته یا حتی سفرهای طولانی خودداری کنند.
- ترس از تنها بودن در خارج از خانه: یکی از علائم مشخص این اختلال، ترس از خارج شدن از خانه یا حتی قرار گرفتن در مکانهای عمومی بدون همراه است.
- حملات وحشت زدگی: فرد مبتلا ممکن است دچار حملات اضطراب شدید یا وحشت زدگی شود که با علائمی مانند تنگی نفس، ضربان قلب سریع، تعریق زیاد و سرگیجه همراه است.
- مشکلات جسمی: برخی از افراد ممکن است دچار علائم جسمی مانند تهوع، درد قفسه سینه یا سردرد شوند که میتواند ترس و اضطراب را تشدید کند.
دلایل ابتلا به آگورافوبیا
آگورافوبیا میتواند از دلایل مختلفی نشأت گیرد. برخی از عوامل اصلی که میتوانند موجب بروز این اختلال شوند عبارتند از:
- ژنتیک: تحقیقات نشان دادهاند که اختلالات اضطرابی مانند آگورافوبیا ممکن است در برخی خانوادهها بیشتر دیده شود، بنابراین ژنتیک میتواند در بروز این اختلال نقش داشته باشد.
- تجارب گذشته: افرادی که در گذشته تجربیات ترسناک یا آسیبزای شدیدی مانند حملات وحشت زدگی یا آسیبهای جسمی در مکانهای خاص داشتهاند، ممکن است به آگورافوبیا دچار شوند.
- کاهش توانایی مدیریت استرس: افراد مبتلا به آگورافوبیا ممکن است توانایی کمتری در مدیریت استرس و اضطراب داشته باشند. این مسئله میتواند باعث افزایش ترس و اضطراب در شرایط خاص شود.
- ترس از ناشناختهها: بسیاری از افراد مبتلا به آگورافوبیا از مواجهه با موقعیتهای ناشناخته یا عدم کنترل بر محیط خود میترسند. این ترس میتواند به تدریج به یک اختلال اضطرابی تبدیل شود.
- تغییرات شیمیایی مغز: برخی محققان معتقدند که تغییرات شیمیایی در مغز، بهویژه در سطح انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین و دوپامین، میتواند به بروز این اختلال کمک کند.
آگورافوبیا: وقتی ترس از مکانهای شلوغ زندگی را مختل میکند
درمانهای آگورافوبیا
درمانهای مختلفی برای کمک به افراد مبتلا به آگورافوبیا وجود دارد. این درمانها میتوانند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کنند. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT): درمان شناختی-رفتاری یکی از موثرترین روشهای درمانی برای آگورافوبیا است. این روش به فرد کمک میکند تا باورهای غلط و ترسهای غیرمنطقی خود را شناسایی و تغییر دهد و به تدریج با موقعیتهای ترسناک روبهرو شود.
- درمان دارویی: داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی، مانند SSRI (مهارکنندههای بازجذب سروتونین انتخابی)، میتوانند به کاهش اضطراب و جلوگیری از حملات وحشت زدگی کمک کنند.
- درمان مواجهه: در این روش، فرد به تدریج با موقعیتهای ترسناک خود مواجه میشود تا بتواند ترس خود را کاهش دهد. این کار ممکن است تحت نظارت یک درمانگر صورت گیرد.
- مداخلات روانشناختی: تکنیکهای آرامسازی، تنفس عمیق و مدیتیشن میتوانند به کاهش سطح اضطراب و استرس فرد کمک کنند.
- حمایت اجتماعی: حمایت از سوی خانواده، دوستان و گروههای حمایتی میتواند به فرد کمک کند تا احساس امنیت بیشتری کند و از وضعیتهای ترسناک بهتر عبور کند.
جمعبندی
آگورافوبیا یا گذرهراسی یک اختلال اضطرابی است که میتواند زندگی فرد را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد. افراد مبتلا به این اختلال بهویژه از موقعیتهایی میترسند که ممکن است احساس کنند قادر به فرار نیستند یا نمیتوانند کمک دریافت کنند. علائم این اختلال شامل ترس، اضطراب و اجتناب از مکانها یا شرایط خاص است. دلایل ابتلا به آگورافوبیا میتواند شامل عوامل ژنتیکی، تجربیات منفی گذشته، و تغییرات شیمیایی مغز باشد. درمانهای مختلفی از جمله درمان شناختی-رفتاری، دارو درمانی و روشهای مواجهه میتوانند به بهبود وضعیت افراد مبتلا کمک کنند.
با افزایش آگاهی و استفاده از روشهای درمانی مناسب، افراد مبتلا به آگورافوبیا میتوانند به تدریج ترسها و اضطرابهای خود را کاهش دهند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.
افراد و خانوادههایی که با این مشکل روبهرو هستند، میتوانند با مراجعه بهروانشناس در رشت راهکارهای علمی و شخصیسازیشده برای مدیریت ترسها و اضطراب خود دریافت کنند.
