دیسفازی یک اختلال زبانی است که میتواند توانایی فرد در تولید و درک زبان گفتاری را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. این اختلال میتواند مشکلاتی در خواندن، نوشتن و گفتار ایجاد کند. به طور کلی، افرادی که دچار این اختلال هستند، در برقراری ارتباط مؤثر با دیگران با مشکل مواجه میشوند و این امر میتواند تأثیرات منفی زیادی بر زندگی روزمره آنها داشته باشد. این مقاله به بررسی جنبههای مختلف اختلال یادگیری زبان، از جمله علل، علائم، تشخیص و درمان آن میپردازد.
اختلال یادگیری زبان چیست؟
اختلال یادگیری زبان، شرایطی است که توانایی فرد در تولید و درک زبان گفتاری را تحت تأثیر قرار میدهد. این اختلال میتواند مشکلاتی در خواندن، نوشتن، درک زبان و یا حتی در حرکات به همراه داشته باشد. افرادی که دچار این اختلال هستند، به ویژه در کودکان، ممکن است در یادگیری زبان به مشکل برخورند و این میتواند تأثیرات منفی بر روند رشد آنها داشته باشد. در برخی موارد، دیسفازی با سایر اختلالات گفتاری اشتباه گرفته میشود، از جمله دیزآرتریا، که اختلالی است که در آن افراد توانایی تولید کلام به دلیل ضعف عضلانی دارند.
چه عواملی باعث دیسفازی میشود؟
این اختلال میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. در بسیاری از موارد، آسیب به نواحی مغزی که مسئول تولید و درک زبان هستند، باعث ایجاد این اختلال میشود. به عنوان مثال، سکته مغزی شایعترین علت دیسفازی است. سکته مغزی میتواند باعث انسداد رگهای خونی مغز شده و به نواحی مختلف مغز آسیب بزند که در نتیجه توانایی فرد در استفاده از زبان را مختل میکند. علاوه بر سکته مغزی، عواملی مانند عفونتهای مغزی، آسیبهای سر، تومورهای مغزی و برخی بیماریهای عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون نیز میتوانند به اختلال یادگیری زبان منجر شوند.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به دیسفازی هستند؟
این اختلال میتواند هر فردی را تحت تأثیر قرار دهد، اما برخی گروهها بیشتر در معرض ابتلا به این اختلال هستند. افرادی که دچار سکته مغزی یا آسیب مغزی هستند، احتمال بیشتری برای ابتلا دارند. همچنین، افرادی که به بیماریهای عصبی مانند آلزایمر، پارکینسون یا دیگر اختلالات عصبی دچارند نیز ممکن است با اختلال یادگیری زبان مواجه شوند. در کودکان، عواملی مانند مشکلات شنوایی، مشکلات ژنتیکی و یا حتی مشکلات پیش از تولد مانند کمبود اکسیژن در دوره بارداری میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
ديسفازي: وقتی یادگیری زبان به یک چالش تبدیل میشود
تفاوت بین دیسفازی و آفازی چیست؟
دیسفازی و آفازی هر دو اختلالات زبانی هستند، اما تفاوتهای مهمی میان آنها وجود دارد. آفازی به طور معمول به اختلالات شدیدتری در گفتار و درک زبان اشاره دارد و میتواند شامل از دست دادن کامل تواناییهای زبانی باشد. در مقابل، دیسفازی به اختلالات زبانی با شدت متوسط اشاره دارد. به عبارت دیگر، در حالی که آفازی میتواند باعث از دست دادن کامل توانایی گفتار و درک مطلب شود، دیسفازی معمولاً شامل مشکلات جزئیتر در تولید و درک زبان است.
علائم دیسفازی
علائم این اختلال میتواند بسته به شدت و محل آسیب مغزی متفاوت باشد. برخی از علائم رایج این اختلال شامل موارد زیر است:
مشکل در یافتن کلمات (آنومیا): فرد ممکن است برای پیدا کردن کلمات مناسب برای بیان افکار خود مشکل داشته باشد.
دشواری در صحبت کردن: فرد ممکن است مجبور شود آهسته یا با سختی زیاد صحبت کند.
گفتار تلگرافی: این اختلال باعث میشود فرد کلمات کوچکی مانند حروف ربط یا حروف اضافه را حذف کند.
اشتباهات گرامری: فرد ممکن است از ساختارهای گرامری نادرست استفاده کند.
درک ضعیف گفتار: فرد ممکن است در درک سخنان دیگران دچار مشکل شود و وقت زیادی را برای فهمیدن معنای آنها صرف کند.
در برخی موارد، افراد مبتلا به اختلال یادگیری زبان ممکن است مشکلات دیگری نیز در خواندن و نوشتن داشته باشند.
دلایل دیسفازی در کودکان
این اختلال در کودکان ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود. برخی از دلایل شایع این اختلال در کودکان شامل مشکلات ژنتیکی، مشکلات شنوایی، آسیبهای مغزی و مشکلات پیش از تولد است. برای مثال، کودکانی که در دوران بارداری دچار کمبود اکسیژن شدهاند یا به مشکلات شنوایی مبتلا هستند، ممکن است در یادگیری زبان دچار مشکل شوند. در برخی موارد، اختلالات رفتاری مانند بیش فعالی و نقص توجه نیز میتواند با آن همراه باشد.
انواع دیسفازی
دیسفازی به انواع مختلفی تقسیم میشود که هر نوع آن به آسیب به ناحیه خاصی از مغز مربوط است. برخی از انواع آن عبارتند از:
بروکا: شامل آسیب به ناحیه بروکا است که مسئول تولید گفتار است. افراد مبتلا به این نوع ممکن است در صحبت کردن مشکل داشته باشند، اما قادر به درک زبان خواهند بود.
ورنیک: در این نوع، آسیب به ناحیه ورنیک باعث میشود که فرد قادر به درک زبان باشد، اما نتواند کلمات و جملات را به درستی تولید کند.
آنومی: این نوع شامل مشکل در یادآوری کلمات خاص است، مانند نامها یا اصطلاحات خاص.
ترنس کورتیکال: این نوع شامل آسیب به فیبرهای عصبی است که اطلاعات زبان را بین بخشهای مختلف مغز منتقل میکنند.
درمان دیسفازی
درمان این اختلال بستگی به شدت و نوع اختلال دارد. در موارد خفیف، ممکن است مهارتهای زبانی به طور طبیعی بهبود یابند، اما در بیشتر موارد درمانهای خاصی لازم است. درمان اصلی دیسفازی گفتار درمانی است که میتواند به افراد کمک کند تا مهارتهای زبانی خود را بازیابی کنند. این درمانها شامل تمرینات مختلف برای بهبود مهارتهای گفتاری و درکی هستند. همچنین، ممکن است از تکنیکهای جبرانی برای کمک به فرد در برقراری ارتباط استفاده شود.
کلام پایانی
دیسفازی یک اختلال پیچیده است که میتواند تأثیرات زیادی بر زندگی فرد مبتلا داشته باشد. علل مختلفی مانند سکته مغزی، آسیب مغزی و بیماریهای عصبی میتوانند به این اختلال منجر شوند. خوشبختانه، با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، افراد مبتلا به دیسفازی میتوانند تواناییهای زبانی خود را بازیابی کرده و زندگی بهتری داشته باشند. در هر صورت، مشاوره با پزشک و متخصصان گفتاردرمانی برای تشخیص و درمان این اختلال بسیار حائز اهمیت است.
ارزیابی و مداخلهی بهموقع توسط یک روانشناس کودک در رشت میتواند نقش مهمی در بهبود مهارتهای زبانی کودک داشته باشد.
