مصرف ماریجوانا یا گل، در سالهای اخیر در بسیاری از جوامع به مسئلهای نگرانکننده تبدیل شده است. بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند که ماریجوانا مادهای طبیعی و بیخطر است، در حالی که پژوهشها نشان میدهند مصرف آن میتواند عوارض جدی بر مغز، قلب، روان و سایر اندامهای بدن بر جای بگذارد. ماریجوانا به دلیل داشتن مادهای شیمیایی به نام تتراهیدروکانابینول (THC)، بر عملکرد سیستم عصبی مرکزی تأثیر مستقیم میگذارد و میتواند باعث تغییر در احساسات، ادراک، تمرکز و حتی ارتباط فرد با واقعیت شود. در این مقاله، به بررسی ماهیت ماریجوانا، علائم اولیه مصرف، عواقب جسمی و روانی، گروههای سنی در معرض خطر و اثرات بلندمدت آن میپردازیم.
ماریجوانا یا گل چیست؟
ماریجوانا که در میان مردم با نام گل یا علف نیز شناخته میشود، از برگها، گلها و ساقههای خشکشده گیاه کانابیس ساتیوا یا کانابیس ایندیکا به دست میآید. مادهی فعال اصلی در ماریجوانا، THC است که با تأثیر بر گیرندههای خاصی در مغز، موجب تغییر در عملکرد سیستم عصبی میشود.
روشهای مصرف ماریجوانا بسیار متنوع است؛ از کشیدن آن بهصورت سیگار یا پیپ گرفته تا استفاده از دستگاههای تبخیرکننده و حتی مصرف خوراکی در قالب کیک و نوشیدنی. مهمترین نکته این است که صرفنظر از روش مصرف، مادهی THC بهسرعت وارد جریان خون شده و در مدت کوتاهی به مغز و سایر اندامها میرسد.
بسیاری از افراد پس از اولین تجربه مصرف ماریجوانا، حالتی از سرخوشی و آرامش ظاهری را احساس میکنند. اما این احساس موقتی است و معمولاً با علائم ناخوشایندی مانند توهم، اضطراب یا اختلال در تمرکز همراه میشود.
علائم اولیه مصرف گل
پس از مصرف گل، علائم اولیه معمولاً در عرض چند دقیقه بروز میکنند. THC با اتصال به گیرندههای مغزی، تعادل عملکرد طبیعی مغز را بر هم میزند. از مهمترین علائم اولیه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تغییر در درک زمان و مکان
افزایش رنگپذیری و روشنتر به نظر رسیدن تصاویر
احساس ترس، بیاعتمادی یا اضطراب
اختلال در حرکت و هماهنگی عضلانی
کاهش تمرکز و حافظه کوتاهمدت
خشکی دهان و افزایش اشتها
توهمات بینایی و شنوایی در دوزهای بالا
در برخی افراد، این علائم به سرعت فروکش میکنند، اما در برخی دیگر میتوانند ساعتها ادامه یابند و حتی به حالتهای شدید روانپریشی منجر شوند.
عواقب جسمی مصرف گل
گل تأثیر گستردهای بر بدن دارد و بهویژه دستگاه قلبی، تنفسی و گوارشی را درگیر میکند. یکی از شایعترین اثرات جسمی، افزایش ضربان قلب است. تحقیقات نشان دادهاند که مصرف ماریجوانا میتواند ضربان قلب را تا ۵۰ ضربه در دقیقه افزایش دهد و این موضوع خطر حمله قلبی را، بهویژه در افراد مسن یا دارای بیماریهای قلبی، بیشتر میکند.
از دیگر عوارض جسمی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
قرمزی چشمها: به علت گشاد شدن رگهای خونی و کاهش فشار داخلی چشم.
مشکلات تنفسی: مصرف ماریجوانا بهصورت دود باعث تحریک ریهها، سرفه مزمن و افزایش احتمال عفونت میشود.
اختلال در گوارش: مصرف خوراکی ماریجوانا میتواند موجب تهوع، استفراغ و حتی سندرم هایپرامسیس کانابینوئید شود.
ضعف سیستم ایمنی: THC در برخی مطالعات موجب کاهش مقاومت بدن در برابر عفونتها گزارش شده است.
ارتباط مصرف گل و ابتلا به بیماریهای روان
مصرف گل میتواند تأثیر عمیقی بر سلامت روان داشته باشد. THC با تأثیر بر نواحی خاصی از مغز مانند هیپوکامپ و آمیگدال، تعادل شیمیایی مغز را مختل میکند و باعث بروز اختلالات روانی موقت یا مزمن میشود.
از مهمترین اختلالات مرتبط با مصرف ماریجوانا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
توهم و هذیان
روانپریشی (سایکوز)
افسردگی و اضطراب شدید
افکار پارانویایی و سوءظن مفرط
احساس جدایی از واقعیت یا مسخ شخصیت
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف ماریجوانا در نوجوانان میتواند خطر ابتلا بهاسکیزوفرنی یا سایر اختلالات روانی را در آینده افزایش دهد. همچنین در افرادی که پیشزمینه خانوادگی بیماریهای روانی دارند، احتمال بروز علائم شدیدتر بیشتر است.
مصرف گل بیشتر در چه سنی شایع است؟
بر اساس آمارهای جهانی، بیشترین میزان مصرف ماریجوانا در بین نوجوانان و جوانان بین ۱۵ تا ۲۵ سال مشاهده میشود. این گروه سنی به دلیل کنجکاوی، فشار همسالان و باور اشتباه مبنی بر “بیخطر بودن ماریجوانا”، بیش از سایرین در معرض خطر هستند.
مغز انسان تا حدود ۲۵ سالگی در حال رشد است، و مصرف ماریجوانا در این دوره میتواند بهطور مستقیم بر بخشهایی از مغز که مسئول یادگیری، تصمیمگیری و کنترل احساسات هستند، آسیب بزند. مطالعهای در نیوزیلند نشان داده است که نوجوانانی که بهطور مداوم ماریجوانا مصرف میکنند، ممکن است تا ۸ نمره کاهش IQ نسبت به همسالان خود را تجربه کنند.
اثرات بلندمدت مصرف گل
مصرف مداوم ماریجوانا میتواند اثرات بلندمدت متعددی بر جسم و روان فرد برجای بگذارد. از جمله این اثرات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اختلال در عملکرد شناختی مغز و کاهش توانایی تمرکز و حافظه
وابستگی روانی و اعتیاد به ماریجوانا
افزایش احتمال بروز بیماریهای ریوی و قلبی
تضعیف عملکرد تحصیلی و شغلی
افزایش خطر سرطان بیضه در مردان مصرفکننده طولانیمدت
اختلال در رشد جنین و بروز مشکلات رفتاری در نوزادان مادران مصرفکننده
تحقیقات همچنین نشان دادهاند که مصرف ماریجوانا میتواند با اختلال در سیستم ایمنی و افزایش بروز عفونتها همراه باشد. علاوه بر این، بسیاری از مصرفکنندگان مزمن در هنگام قطع مصرف، علائم خماری مانند بیخوابی، اضطراب، تحریکپذیری و کاهش اشتها را تجربه میکنند.
جمعبندی
ماریجوانا، اگرچه از گیاهی طبیعی به دست میآید، اما تأثیر آن بر بدن و مغز انسان کاملاً مصنوعی و خطرناک است. مادهی THC موجود در آن میتواند در کوتاهمدت باعث سرخوشی و در بلندمدت موجب اختلال در عملکرد مغز، قلب و روان شود.
مصرف ماریجوانا در سنین پایین، خطر بروز آسیبهای مغزی و روانی را چندین برابر افزایش میدهد و با گذشت زمان میتواند وابستگی شدیدی ایجاد کند. آگاهیبخشی درباره عواقب مصرف ماریجوانا، گفتوگو با متخصص سلامت روان در رشت و پیشگیری در سطح خانواده و جامعه از مهمترین گامها برای مقابله با این چالش جدی است.
