پرخوری عصبی یا بولیمیا یکی ازاختلالات تغذیهای است که به طور گستردهای بر زندگی فردی و اجتماعی مبتلایان تأثیر میگذارد. این اختلال با خوردن مقادیر زیادی غذا در مدت زمان کوتاه و تلاشهای مکرر برای از بین بردن اثرات پرخوری از طریق روشهایی مانند استفراغ، استفاده از ملینها یا فعالیت بدنی زیاد همراه است. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً از ظاهر بدن خود راضی نیستند و دچار اضطراب و عذاب وجدان ناشی از اضافه وزن یا عدم تناسباندام هستند. اگر این اختلال درمان نشود، میتواند مشکلات جدی جسمانی و روانی ایجاد کرده و حتی تهدیدی برای زندگی فرد باشد.
پرخوری عصبی چیست؟
پرخوری عصبی یک اختلال تغذیهای است که با پرخوری افراطی و ناتوانی در کنترل خوردن همراه است. افرادی که به این اختلال مبتلا هستند، در فواصل کوتاه زمانی مقادیر زیادی غذا میخورند، بدون آنکه احساس سیری کنند. این افراد معمولاً پس از خوردن غذا دچار عذاب وجدان میشوند و برای جلوگیری از افزایش وزن و جبران پرخوری خود، از روشهای مختلفی مانند استفراغ عمدی، استفاده از ملینها یا ورزش شدید بهره میبرند. این کار معمولاً بهطور پنهانی انجام میشود و فرد مبتلا در تلاش است تا این رفتار را از دیگران پنهان نگه دارد.
دلایل پرخوری عصبی
دلایل بروز این اختلال معمولاً پیچیده هستند و شامل عوامل ژنتیکی، روانی و اجتماعی میشوند. برخی از مهمترین دلایل این اختلال عبارتند از:
عوامل روانی و عاطفی: بسیاری از افراد مبتلا ممکن است به مشکلات روانی نظیرافسردگی، اضطراب یا اختلالات شخصیتی دچار باشند. این افراد ممکن است از غذا به عنوان راهی برای کنار آمدن با استرس و مشکلات احساسی خود استفاده کنند.
تصویر بدنی منفی: افراد مبتلا معمولاً نگرانی زیادی در مورد وزن و ظاهر خود دارند. این نگرانیها ممکن است ناشی از فشارهای اجتماعی یا استانداردهای زیبایی غلطی باشد که در جامعه رایج است.
تغییرات هورمونی: برخی تغییرات هورمونی در دوران بلوغ، بارداری یا تغییرات مرتبط با سن میتوانند عاملی برای تحریک این اختلال باشند.
عوامل اجتماعی و فرهنگی: در جوامعی که فشار زیادی برای داشتن بدن لاغر و تناسباندام ایدهآل وارد میشود، افراد ممکن است در مواجهه با این فشارها به این اختلال دچار شوند.
عوارض پرخوری عصبی
این اختلال میتواند عوارض جسمی، روانی و اجتماعی قابل توجهی به همراه داشته باشد. برخی از عوارض مهم این اختلال عبارتند از:
عوارض جسمانی: استفاده مداوم از استفراغ یا ملینها میتواند منجر بهمشکلات جدی گوارشی و کاهش سطح الکترولیتها در بدن شود. این اختلال همچنین میتواند باعث کمآبی بدن، مشکلات قلبی مانند ضربان قلب نامنظم،آسیب به دندانها و لثهها و حتینارسایی کلیه شود.
عوارض روانی و اجتماعی: افراد مبتلا معمولاً عزت نفس پایین دارند و ممکن است از نظر اجتماعی احساس انزوای شدید کنند. این اختلال میتواند منجر بهاضطراب، افسردگی و احساس گناه شود و روابط فردی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار دهد.
اختلالات هورمونی و تغذیهای: این اختلال میتواند باعث بروز مشکلات هورمونی مانندعدم نظم در قاعدگی در زنان شود و موجب کمبود مواد مغذی در بدن گردد.
بولیمیا: وقتی غذا به ابزاری برای مقابله با احساسات تبدیل میشود
انواع پرخوری عصبی
پرخوری عصبی به دو نوع اصلی تقسیم میشود که عبارتند از:
پرخوری عصبی با پاکسازی: این نوع، شامل پرخوری غیرقابل کنترل همراه با تلاش برای از بین بردن اثرات پرخوری از طریق استفراغ یا استفاده از ملینها است.
پرخوری عصبی بدون پاکسازی: در این نوع، فرد پرخوری میکند اما از روشهای پاکسازی استفاده نمیکند. در عوض، او ممکن است برای جبران این رفتار، خود را از خوردن غذا در وعدههای بعدی یا استفاده از رژیمهای غذایی سخت محدود کند.
درمان پرخوری عصبی
درمان این اختلال بهطور معمول شامل یک رویکرد چندجانبه است که شامل رواندرمانی، درمان دارویی و مشاوره تغذیهای میشود:
رواندرمانی:درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از موثرترین روشهای درمان پرخوری عصبی است که به فرد کمک میکند تا باورهای منفی خود را شناسایی کرده و به رفتارهای سالمتر و مثبتتر در زمینه غذا خوردن و تصویر بدنی برسد. همچنین رواندرمانی بین فردی و درمان خانواده نیز میتوانند در این زمینه کمککننده باشند.
دارودرمانی: داروهای ضد افسردگی مانند فلوکستین (پروزاک) میتوانند به کاهش علائم پرخوری عصبی کمک کنند. این داروها بهویژه در کنار رواندرمانی مؤثرتر هستند.
مشاوره تغذیهای: متخصصان تغذیه میتوانند به افراد مبتلا به پرخوری عصبی کمک کنند تا عادات غذایی سالمتری داشته باشند و از بروز پرخوری افراطی جلوگیری کنند. این برنامهها شامل خوردن وعدههای غذایی منظم و جلوگیری از گرسنگی شدید هستند.
حمایت اجتماعی: برای درمان پرخوری عصبی،حمایت خانواده و دوستان نیز میتواند نقش بسیار مهمی ایفا کند. این افراد باید تشویق کنند که فرد مبتلا به درمان مراجعه کند و در فرآیند بهبودی به او کمک کنند.
سخن پایانی
پرخوری عصبی یک اختلال تغذیهای پیچیده است که میتواند بر جنبههای مختلف زندگی فرد مبتلا تأثیر منفی بگذارد. اگرچه این اختلال میتواند به مشکلات جسمی و روانی شدیدی منجر شود، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، افراد مبتلا میتوانند بهبودی یابند و زندگی سالمتری داشته باشند. درمان پرخوری عصبی نیازمند رویکردی چندجانبه است که شامل رواندرمانی، دارودرمانی و مشاوره تغذیهای میشود. در نهایت، آگاهی از علائم و علل این اختلال میتواند به تشخیص و درمان سریعتر آن کمک کند و از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
برای دریافت مشاوره تخصصی روانشناسی در رشت و کمک به مدیریت پرخوری عصبی و مشکلات مرتبط با تصویر بدنی، میتوانید با یک روانشناس در رشت تماس بگیرید و راهکارهای علمی و فردی برای بهبود زندگی و عادات غذایی خود دریافت کنید.
