سندروم پیش از قاعدگی (PMS) یکی از اختلالات شایع است که بسیاری از خانمها در سنین باروری با آن مواجه میشوند. این سندروم مجموعهای از علائم جسمی، روحی و عاطفی است که معمولاً در فاصله چند روز یا هفته پیش از شروع قاعدگی به وجود میآید. برخی از این علائم میتوانند به حدی شدید باشند که بر زندگی روزمره فرد تاثیر بگذارند و بهاضطراب یاافسردگی منجر شوند. در این مقاله، بهطور کامل به بررسی علائم، علل، درمانها و سایر جنبههای سندروم پیش از قاعدگی خواهیم پرداخت.
سندروم پیش از قاعدگی چیست؟
سندروم پیش از قاعدگی (PMS) به مجموعهای از تغییرات جسمی و روحی اطلاق میشود که معمولاً در دو هفته قبل از شروع قاعدگی در زنان ایجاد میشود. این وضعیت به دلیل تغییرات هورمونی در بدن رخ میدهد و معمولاً با نوسانات خلقی، حساسیت سینهها، نفخ، خستگی و دردهای جسمی همراه است. بسیاری از خانمها این علائم را بهطور دورهای و در هر ماه تجربه میکنند. پیاماس معمولاً از اوایل دهه 20 زندگی آغاز میشود و در برخی از زنان بهویژه در سنین نزدیک به یائسگی شدیدتر میشود. این سندروم بهطور کلی در حدود 75 درصد از زنان بارور مشاهده میشود.
علائم سندروم پیش از قاعدگی
علائم سندروم پیش از قاعدگی بسیار متنوع هستند و میتوانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند. این علائم بهطور کلی به دو دسته جسمی و روحی تقسیم میشوند:
علائم جسمی:
دردهای عضلانی و مفصلی: بسیاری از زنان دچار دردهای عضلانی و مفصلی میشوند که میتواند شبیه به دردهای معمول پیش از شروع پریود باشد. این دردها ممکن است در ناحیه شکم، کمر یا حتی اندامهای دیگر مانند دستها و پاها بروز کند.
نفخ و احتباس مایعات: بسیاری از خانمها در این دوره احساس نفخ در شکم دارند و ممکن است وزنشان کمی افزایش یابد. این تغییرات به دلیل تغییرات هورمونی و احتباس مایعات در بدن رخ میدهند.
حساسیت سینهها: تغییرات هورمونی باعث میشود که سینهها حساس و دردناک شوند. این وضعیت میتواند بهویژه در زنان با سینههای بزرگتر شدیدتر باشد.
اختلالات گوارشی: برخی از زنان دچار یبوست یا اسهال در دوران پیاماس میشوند که ناشی از تغییرات هورمونی و تأثیر آنها بر رودهها است.
علائم روحی و عاطفی:
نوسانات خلقی: این یکی از شایعترین علائم پیاماس است. زنان ممکن است در این دوره احساس غمگینی، افسردگی یا اضطراب داشته باشند و بهراحتی به هیجانات شدید واکنش نشان دهند.
افسردگی و اضطراب: تغییرات هورمونی میتوانند بهطور مستقیم بر سطح سروتونین و دیگر انتقالدهندههای عصبی تاثیر بگذارند که این خود منجر به احساس افسردگی و اضطراب میشود.
خستگی و خواب آلودگی: بسیاری از زنان احساس خستگی و کاهش انرژی شدید در این دوران دارند که میتواند باعث مشکلات در انجام فعالیتهای روزمره شود.
کاهش تمرکز: نوسانات خلقی و خستگی میتوانند باعث کاهش تمرکز و مشکل در انجام کارهای روزمره شوند.
علت سندروم پیش از قاعدگی چیست؟
دقیقاً علت سندروم پیش از قاعدگی هنوز بهطور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان میدهند که تغییرات هورمونی در بدن اصلیترین عامل بروز این وضعیت هستند. در طول دوره قاعدگی، سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون بهطور چشمگیری تغییر میکند. این تغییرات میتواند بر عملکرد شیمیایی مغز تأثیر بگذارد و موجب بروز علائم مختلف پیاماس شود.
یکی دیگر از عواملی که در بروز پیاماس نقش دارد، سطح پایین سروتونین در مغز است. سروتونین یک ماده شیمیایی است که به تنظیم خلق و خو و احساس شادی کمک میکند. کمبود این ماده شیمیایی میتواند به نوسانات خلقی، اضطراب، افسردگی و مشکلات خواب منجر شود. همچنین، عامل ژنتیکی نیز در بروز این وضعیت موثر است؛ به این معنی که اگر در خانوادهای فردی به پیاماس مبتلا باشد، احتمال ابتلای دیگر اعضای خانواده نیز بیشتر است.
از نوسانات خلقی تا دردهای جسمانی: همهچیز درباره PMS
سندروم پیش از قاعدگی چند روز قبل از پریود شروع میشود؟
سندروم پیش از قاعدگی معمولاً در فاصله زمانی بین تخمکگذاری و شروع قاعدگی بروز میکند که بهطور معمول از دو هفته قبل از شروع پریود آغاز میشود. علائم این سندروم معمولاً چند روز پیش از شروع قاعدگی شروع شده و بعد از شروع قاعدگی کاهش مییابند. این علائم معمولاً برای یک یا دو هفته ادامه دارند و پس از پایان قاعدگی، بهطور کامل از بین میروند. در برخی موارد، ممکن است علائم تا چند روز پس از شروع پریود نیز ادامه یابند.
درمان سندروم پیش از قاعدگی
درمان سندروم پیش از قاعدگی بستگی به شدت علائم و وضعیت سلامت فرد دارد. در موارد خفیف، تغییرات سبک زندگی میتواند موثر باشد:
تغذیه سالم و متعادل: رژیم غذایی غنی از میوهها، سبزیجات و مواد مغذی میتواند به کاهش علائم پیاماس کمک کند. مصرف کمچربی، کاهش مصرف قند و نمک نیز میتواند به کاهش نفخ و احتباس مایعات کمک کند.
ورزش منظم: انجام ورزشهای سبک مانند پیادهروی، شنا و یوگا میتواند به کاهش استرس و علائم جسمی و روحی پیاماس کمک کند.
مدیریت استرس: روشهایی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق، و تمرینات آرامشبخش میتوانند در کاهش نوسانات خلقی و استرس موثر باشند.
در موارد شدیدتر، ممکن است داروها یا مکملها تجویز شوند:
داروهای مسکن ضدالتهابی: داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب ناشی از پیاماس استفاده میشوند.
مکملهای غذایی: مصرف مکملهای کلسیم، منیزیم، و ویتامین B6 میتواند به کاهش علائم جسمی و روحی کمک کند.
داروهای هورمونی: در برخی از موارد، پزشکان ممکن است برای تنظیم هورمونها از داروهای پیشگیری از بارداری یا درمانهای هورمونی دیگر استفاده کنند.
آیا سندروم پیش از قاعدگی خطرناک است؟
سندروم پیش از قاعدگی معمولاً یک وضعیت غیر خطرناک است که در بیشتر موارد با شروع قاعدگی برطرف میشود. اما در برخی از موارد، علائم آن ممکن است به حدی شدید باشند که فرد نتواند بهطور عادی زندگی کند. این میتواند باعث اضطراب، افسردگی، اختلال در روابط اجتماعی و شغلی شود. اگر علائم به شدت روی کیفیت زندگی تاثیر بگذارند یا در طول زمان بدتر شوند، مراجعه به پزشک ضروری است.
در موارد نادر، سندروم پیش از قاعدگی میتواند به اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD) تبدیل شود که یک وضعیت شدیدتر است و نیاز به درمانهای خاص دارد. این اختلال ممکن است با افسردگی و اضطراب شدید همراه باشد و باید تحت نظارت پزشک قرار گیرد.
دوران PMS در مردان
اگرچه سندروم پیش از قاعدگی مختص زنان است، برخی از تحقیقات نشان دادهاند که مردان نیز ممکن است علائمی مشابه به پیاماس را تجربه کنند. این وضعیت بهطور غیررسمی به “سندروم پیش از قاعدگی مردان” یا آیاماس (IMS) شناخته میشود. مردان نیز ممکن است بهدلیل تغییرات هورمونی در بدن خود دچار نوسانات خلقی، خستگی، تغییرات در اشتها و حتی افسردگی شوند. این وضعیت معمولاً ناشی از تغییرات هورمونی یا فشارهای روحی و روانی است که مردان در زندگی روزمره خود تجربه میکنند.
جمع بندی
سندروم پیش از قاعدگی یکی از مشکلات شایع در میان زنان است که با تغییرات هورمونی همراه است و میتواند علائم جسمی و روحی مختلفی به همراه داشته باشد. اگرچه این وضعیت معمولاً غیر خطرناک است، اما در موارد شدید میتواند بر کیفیت زندگی تاثیر منفی بگذارد. تغییرات سبک زندگی، ورزش، و در برخی موارد داروها میتوانند به کاهش علائم این سندروم کمک کنند. در صورت مشاهده علائم شدیدتر، مشاوره با روانشناس در رشت برای درمان موثر ضروری است.
