بیماریهای روانی از جمله مشکلاتی هستند که تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی افراد دارند. این بیماریها میتوانند ناشی از ترکیب عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی، روانی و اجتماعی باشند. یکی از عواملی که تأثیر زیادی بر ابتلا به بیماریهای روانی دارد، جنسیت فرد است. جنسیت، از نظر زیستی و اجتماعی، تفاوتهای زیادی در تجربه بیماریهای روانی بین مردان و زنان ایجاد میکند. در این مقاله، به بررسی نقش جنسیت در ابتلا به بیماریهای روانی، تفاوتها و شباهتها در شیوع بیماریها میان زنان و مردان، و چگونگی تأثیر جنسیت در درمان این بیماریها پرداخته خواهد شد.
آیا نقش جنسیت در ابتلا به بیماریهای روان مهم است؟
جنسیت یکی از عواملی است که به طور قابل توجهی در تجربه بیماریهای روانی تأثیر دارد. تفاوتهای بیولوژیکی، هورمونی، اجتماعی و فرهنگی در میان زنان و مردان باعث میشود که این دو گروه، تجربه متفاوتی از بیماریهای روانی داشته باشند. در حالی که برخی از بیماریها برای یک جنسیت خاص بیشتر شیوع دارند، بعضی دیگر به طور یکسان در هر دو جنس ظاهر میشوند.
محققان معتقدند که عوامل ژنتیکی و بیولوژیکی نقش بسزایی در ابتلا به اختلالات روانی دارند، اما عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز میتوانند تفاوتهای زیادی را در شیوع بیماریهای روانی بین مردان و زنان ایجاد کنند. به عنوان مثال، زنان بیشتر در معرض افسردگی واضطراب قرار دارند، در حالی که مردان بیشتر ممکن است به اختلالات مرتبط با مصرف مواد مخدر یا اختلال شخصیت ضداجتماعی مبتلا شوند.
جنسیت و سلامت روان: چگونه زنان و مردان بیماریهای روانی را متفاوت تجربه میکنند؟
چه بیماریهای روانی بیشتر زنان را درگیر میکند؟
یکی از مهمترین بیماریهای روانی که بیشتر زنان را درگیر میکند، افسردگی است. طبق آمارهای جهانی، زنان دو برابر بیشتر از مردان به افسردگی مبتلا میشوند. این بیماری بیشتر در سنین باروری زنان (بین 25 تا 44 سالگی) رخ میدهد و عواملی چون تغییرات هورمونی، فشارهای اجتماعی و اقتصادی، و نقشهای مختلف اجتماعی زنان در ایجاد افسردگی تأثیر دارند. علاوه بر افسردگی، اختلال اضطرابی، اختلالات خوردن، و اختلالات مرتبط با هویت جنسی نیز بیشتر در زنان شایع است.
در دوران بارداری و پس از زایمان، زنان در معرض خطر افسردگی پس از زایمان (PPD) نیز قرار دارند. این اختلال، که میتواند به شدت تأثیرگذار باشد، اغلب به دلیل تغییرات هورمونی و روانی پس از تولد کودک ایجاد میشود. سایر اختلالات روانی مانند اضطراب اجتماعی، فوبیا، و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نیز در زنان نسبت به مردان بیشتر مشاهده میشود.
چه بیماریهای روانی بیشتر مردان را درگیر میکند؟
در مقابل، مردان بیشتر در معرض بیماریهایی هستند که با استفاده از مواد مخدر و الکل ارتباط دارند. این نوع اختلالات، که به نام اختلالات سوءمصرف مواد شناخته میشوند، یکی از رایجترین بیماریهای روانی در مردان است. همچنین مردان بیشتر احتمال دارد که به اختلال شخصیت ضداجتماعی و اختلالات روانی مرتبط با خشونت و رفتارهای انحرافی دچار شوند. این اختلالات ممکن است به دلیل محیطهای پرتنش، فشارهای اجتماعی و نیاز به اثبات قدرت و تسلط در مردان باشد.
اختلالات افسردگی در مردان نیز وجود دارد، اما این اختلالات معمولاً به شکلی متفاوت از زنان بروز میکنند. در حالی که زنان بیشتر از علائم سنتی افسردگی مانند غم و اندوه و احساس بیارزشی رنج میبرند، مردان ممکن است افسردگی را از طریق علائم فیزیکی مانند خستگی، بیخوابی، و تحریکپذیری نشان دهند. همچنین مصرف الکل و مواد مخدر در مردان میتواند به عنوان روشی برای مقابله با احساسات منفی و افسردگی عمل کند.
درمان بیماریهای روان در کدام جنسیت آسانتر است؟
درمان بیماریهای روانی بسته به جنسیت فرد میتواند متفاوت باشد. در حالی که هر فرد به طور منحصر به فرد به درمان پاسخ میدهد، تحقیقات نشان دادهاند که زنان بیشتر به رواندرمانی و مشاوره تمایل دارند. این تمایل به گفتگو و ابراز احساسات به زنان کمک میکند تا با مشکلات روانی خود روبهرو شوند و برای درمان گام بردارند.
مردان معمولاً کمتر تمایل به جستجوی کمکهای روانی دارند و بیشتر از روشهای خود درمانی مانند مصرف الکل و مواد مخدر استفاده میکنند. به همین دلیل، درمان بیماریهای روانی در مردان ممکن است دشوارتر باشد زیرا مردان کمتر به دنبال مشاورههای روانی و درمانهای حرفهای میروند.
کدام جنسیت بیشتر به درمان بیماریهای روان خود میکوشد؟
در بررسیهایی که انجام شده است، نشان داده شده است که زنان به طور کلی بیشتر از مردان برای درمان بیماریهای روانی خود اقدام میکنند. این موضوع به دلیل نگرشهای فرهنگی و اجتماعی است که در بسیاری از جوامع زنان را به جستجوی کمکهای درمانی تشویق میکند. از سوی دیگر، در بسیاری از جوامع مردان به دلیل انتظارات اجتماعی و فشارهای فرهنگی که از آنها خواسته میشود، کمتر تمایل به جستجوی کمک روانی دارند.
افراد تراجنسیتی بیشتر به کدام بیماریهای روان مبتلا میشوند؟
افراد تراجنسیتی به دلیل مشکلات روانی و اجتماعی که ناشی از تبعیضها و مشکلات هویتی است، بیشتر در معرض ابتلا به اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب، و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) قرار دارند. پژوهشها نشان میدهند که افراد تراجنسیتی به دلیل تجربههای سخت اجتماعی و مشکلات مربوط به پذیرش هویت جنسیتی خود، خطر بیشتری برای ابتلا به بیماریهای روانی دارند.
تجارب منفی ناشی از تبعیضها، آزار و اذیتها و نداشتن حمایتهای اجتماعی کافی میتواند تأثیرات منفی زیادی بر سلامت روانی افراد تراجنسیتی بگذارد. در این گروه از افراد، افسردگی و اضطراب شدیدتر و با شدت بیشتری بروز میکند و در نتیجه، میزان خودکشی در افراد تراجنسیتی نسبت به افراد cisgender بیشتر است.
جمع بندی
در این مقاله، به بررسی تأثیر جنسیت بر ابتلا به بیماریهای روانی پرداخته شد. در حالی که تفاوتهای بیولوژیکی، هورمونی و اجتماعی میتواند نقش زیادی در شیوع بیماریهای روانی در زنان و مردان ایفا کند، نیاز به توجه ویژه به هر جنسیت در فرایند درمان اهمیت دارد. زنان بیشتر به اختلالات افسردگی و اضطراب مبتلا میشوند و به طور کلی به درمان خود بیشتر تمایل دارند، در حالی که مردان بیشتر با اختلالات سوءمصرف مواد روبهرو هستند و کمتر از کمکهای درمانی استفاده میکنند.
افراد تراجنسیتی نیز به دلیل تجربیات تبعیضآمیز و هویت جنسی چالشبرانگیز، بیشتر در معرض ابتلا به بیماریهای روانی قرار دارند. بنابراین، شناخت تفاوتهای جنسیتی در بیماریهای روانی و درمان آنها میتواند به بهبود کیفیت خدمات درمانی و پشتیبانی کمک کند.
در نهایت، درک تفاوتهای جنسیتی در بروز و شدت بیماریهای روان میتواند به انتخاب مسیر درمانی دقیقتر کمک کند. خانوادهها و افراد برای دریافت راهنمایی تخصصی و ارزیابی علمی میتوانند از یک روانشناس در رشت کمک بگیرند تا روند تشخیص و مداخله با دقت بیشتری پیش برود.
