گروه درمانی یکی از روشهای مؤثر در روان درمانی است که به درمان مشکلات روحی و روانی افراد در یک محیط گروهی کمک میکند. در این روش، درمانگران به صورت گروهی با چند بیمار در یک جلسه درمانی مشارکت دارند و اعضای گروه میتوانند تجربیات خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. گروه درمانی برای درمان اختلالات مختلفی از جمله اضطراب، افسردگی، استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) و آسیبهای عاطفی استفاده میشود. این روش درمانی نه تنها برای فرد درمانجو مفید است، بلکه میتواند به آنها کمک کند تا با دیگران ارتباط برقرار کنند و احساس همدلی و حمایت بیشتری پیدا کنند. در این مقاله به بررسی جنبههای مختلف آن میپردازیم.
گروه درمانی چیست؟
گروه درمانی یک نوع روان درمانی است که در آن یک یا چند درمانگر با چندین نفر از افراد مبتلا به مشکلات روانی یا عاطفی بهطور همزمان کار میکنند. در این روش درمانی، بیمارانی که مشکلات مشابهی دارند، گرد هم میآیند تا تجربیات، احساسات و چالشهای خود را به اشتراک بگذارند. در گروه درمانی، اعضای گروه به یکدیگر کمک میکنند و میتوانند در کنار یکدیگر به راهحلهای جدید برای حل مشکلات خود دست یابند. درمانگران در این جلسات نقش هدایتگر دارند و به افراد کمک میکنند تا از طریق تعاملات گروهی و روشهای مختلف درمانی بهبود یابند.
فواید گروه درمانی
درمان گروهی مزایای زیادی دارد که باعث میشود آن را به یک گزینه درمانی مؤثر و مقرون به صرفه تبدیل کند. در ادامه برخی از مهمترین فواید این روش درمانی آورده شده است:
1- حمایت و تشویق از سوی اعضای گروه
درمان گروهی به افراد این امکان را میدهد که از حمایت و تشویق سایر اعضای گروه بهرهمند شوند. شرکتکنندگان در این نوع جلسات متوجه میشوند که دیگران نیز مشکلات مشابه دارند، که میتواند به آنها کمک کند احساس تنهایی نکنند و از توانمندیهای خود برای پیشرفت استفاده کنند.
2- الگو بودن یک فرد برای سایر اعضای گروه
در درمان گروهی، ممکن است فردی پیشرفتهای چشمگیری داشته باشد و این میتواند به سایر اعضای گروه انگیزه بدهد. مشاهده فردی که توانسته است بر مشکلات خود غلبه کند، به دیگران امید میدهد که آنها نیز میتوانند به بهبودی دست یابند.
3- بینش مهارتهای اجتماعی
درمان گروهی این فرصت را فراهم میآورد که درمانگر به طور مستقیم رفتار افراد در موقعیتهای مختلف اجتماعی را مشاهده کند و به اعضای گروه بازخوردهایی دقیق در مورد نحوه تعامل با دیگران و بهبود مهارتهای اجتماعی بدهد.
4- هزینه مقرون به صرفه
درمان گروهی معمولاً هزینه کمتری نسبت به درمان فردی دارد. این امر به این دلیل است که درمانگر میتواند به گروه بزرگی از افراد در یک جلسه رسیدگی کند، که هزینه را برای هر فرد کاهش میدهد.
5- عدم ترس از قضاوت شدن
در درمان گروهی، افراد میتوانند با خیال راحت افکار و احساسات خود را بدون نگرانی از قضاوت شدن بیان کنند. این امر موجب افزایش اعتماد به نفس و تسهیل فرآیند درمانی میشود.
جلسات گروه درمانی چگونه برگزار میشود؟
جلسات گروه درمانی به طور معمول در محیطهای درمانی مانند بیمارستانها، کلینیکهای روانشناسی و مراکز سلامت روان برگزار میشود. در هر جلسه، اعضای گروه به صورت جمعی در یک محیط امن و کنترلشده دور هم مینشینند و تحت هدایت درمانگر، به بحث و تبادل نظر میپردازند.
در ابتدای هر جلسه، درمانگر ممکن است اعضای گروه را معرفی کرده و توضیح دهد که چرا هر فرد به این گروه پیوسته است. سپس ممکن است اعضای گروه تجربیات یا پیشرفتهای خود را از جلسه قبلی به اشتراک بگذارند. در طول جلسه، درمانگر با استفاده از تکنیکهای مختلف رواندرمانی به اعضای گروه کمک میکند تا با مشکلات خود مقابله کنند. جلسات گروهی معمولاً بهطور منظم برگزار میشود و بسته به نوع درمان، ممکن است شامل فعالیتهای خاص یا تمرینهای گروهی باشد.
فواید گروه درمانی: چگونه درمان جمعی میتواند به بهبود فردی کمک کند؟
انواع گروه درمانی
گروه درمانی به دستههای مختلفی تقسیم میشود که هرکدام به اهداف خاصی برای درمان بیماران پرداخته و روشهای متفاوتی را به کار میگیرند. برخی از رایجترین انواع گروه درمانی عبارتند از:
1- گروه درمانی آموزشی روانی
در این نوع درمان، هدف اصلی آموزش به اعضای گروه در مورد وضعیت روحی و روانی آنها و نحوه مقابله با مشکلات است.
2- گروه روان درمانی
این نوع گروهها معمولاً به حل مشکلات خودآگاه و ناخودآگاه میپردازند و مسائل عمیقتر روانی مانند اختلالات شخصیتی و اضطرابهای طولانیمدت را درمان میکنند.
3- گروه درمانی برای توسعه مهارتها
این گروهها بر روی مهارتهای ضروری زندگی مانند مدیریت خشم، مقابله با اعتیاد و ایجاد رفتارهای سالم تمرکز دارند.
4- گروه درمانی شناختی رفتاری
در این گروهها، الگوهای منفی رفتاری شناسایی شده و به اعضای گروه آموزش داده میشود تا چگونه فرآیندهای فکری خود را تغییر دهند و با استرسها و مشکلات روزمره مقابله کنند.
5- گروه حمایتی
گروههای حمایتی شامل افرادی هستند که شرایط مشابه دارند و هدف آنها فراهم آوردن فضای حمایتی برای یکدیگر است.
6- گروه درمانی پویا
این نوع درمان بیشتر بر روی مشکلات شخصیتی و رفتارهای فردی تمرکز دارد و به افراد کمک میکند تا نقاط ضعف خود را شناسایی و اصلاح کنند.
قوانین شرکت در گروه درمانی
برای موفقیت هر جلسه گروه درمانی، رعایت برخی قوانین ضروری است. این قوانین تضمین میکنند که محیط گروهی امن، کارآمد و مؤثر باشد. برخی از مهمترین قوانین عبارتند از:
1- محرمانه بودن اطلاعات
اطلاعات و گفتگوهایی که در گروه درمانی بیان میشود باید بهصورت کاملاً محرمانه باقی بماند. این اصل به حفظ اعتماد در گروه و ایجاد محیطی امن برای اعضا کمک میکند.
2- تعهد به حضور و غیاب
هر عضو باید بهطور مرتب در جلسات حضور یابد و از غیبت بیمورد خودداری کند تا فرآیند درمانی بدون اختلال ادامه یابد.
3- عدم ایجاد روابط شخصی
گروه درمانی یک فرآیند حرفهای است و توصیه میشود که اعضای گروه از ایجاد دوستیهای نزدیک و روابط صمیمی خارج از جلسات خودداری کنند.
4- ارتباط کلامی بدون تماس فیزیکی
شرکتکنندگان باید از تماسهای فیزیکی خودداری کنند و تنها از طریق کلمات و بیان افکار خود با دیگران ارتباط برقرار کنند.
5- مشارکت فعال
مشارکت فعال اعضای گروه برای موفقیت جلسات ضروری است. هر فرد باید در بحثها و فعالیتهای گروهی شرکت کند تا از آن بهرهبرداری کامل داشته باشد.
جمع بندی
گروه درمانی یکی از روشهای مؤثر و مفید در درمان مشکلات روانی است که میتواند در کنار درمانهای فردی به بیماران کمک کند تا با مشکلات خود بهتر مقابله کنند. این روش درمانی نه تنها به افراد فرصت میدهد تا از حمایتهای گروهی بهرهمند شوند، بلکه آنها را قادر میسازد تا مهارتهای جدیدی را یاد بگیرند و بهبودی بیشتری در روند درمان خود پیدا کنند. رعایت قوانین خاص و حضور فعال در جلسات میتواند فرآیند درمان را تسهیل کرده و به افراد کمک کند تا به بهبودی دست یابند. برای افرادی که با مشکلات مختلف روانی دست و پنجه نرم میکنند، گروه درمانی میتواند به عنوان یک انتخاب مؤثر و مقرون به صرفه مورد توجه قرار گیرد و یا اگر نیاز به مشاوره ی تخصصی تر دارید، یک روانشناس در رشت می تواند به شما کمک کند.
