اضطراب جدایی یکی از اختلالات روانی است که افراد، به ویژه کودکان و حتی برخی بزرگسالان، در آن تجربه‌ای از ترس و نگرانی شدید نسبت به جدایی از عزیزان خود دارند. این احساس ترس در ابتدا به طور طبیعی در مراحل مختلف رشد به ویژه در نوزادان و کودکان نوپا بروز می‌کند، اما در برخی موارد، این اضطراب به یک اختلال جدی تبدیل می‌شود که می‌تواند به کیفیت زندگی فرد آسیب بزند. با شناخت بهتر این اختلال، علائم و روش‌های درمانی آن، می‌توان کمک زیادی به فرد مبتلا کرد.

اضطراب جدایی چیست؟

اضطراب جدایی نوعی اضطراب است که در آن فرد احساس نگرانی و ترس شدیدی از دوری یا از دست دادن فردی که به او وابسته است، می‌کند. این اختلال معمولاً در نوزادان و کودکان نوپا بروز می‌کند، زمانی که آن‌ها از مادر یا سایر مراقبان خود جدا می‌شوند. با این حال، این اختلال مختص کودکان نیست و ممکن است بزرگسالان نیز تحت تأثیر آن قرار گیرند. در این افراد، اضطراب ممکن است از جدایی از همسر، فرزندان یا دیگر عزیزان سرچشمه گیرد. این اختلال در صورتی که به موقع شناسایی و درمان نشود، می‌تواند اثرات منفی زیادی بر زندگی فرد بگذارد.

اضطراب جدایی چگونه است؟

این اختلال می‌تواند با احساسات مختلفی مانند ترس، نگرانی و استرس همراه باشد. فرد مبتلا به این اختلال ممکن است به طور مداوم نگران از دست دادن فردی باشد که به او وابسته است. این اضطراب می‌تواند در کودکان به صورت گریه، ناراحتی، یا مقاومت در برابر ترک والدین ظاهر شود و در بزرگسالان به شکل نگرانی مداوم در مورد سلامت یا امنیت عزیزان بروز پیدا کند. در برخی موارد، افراد ممکن است از ترک خانه یا رفتن به مکان‌های عمومی مانند مدرسه یا محل کار امتناع کنند، چرا که ترس از جدایی از افراد خاص برایشان طاقت‌فرسا می‌شود.

اختلال اضطراب جدایی چه زمانی ایجاد می‌شود؟

اختلال اضطراب جدایی معمولاً در دوران کودکی به‌ویژه از 6 ماهگی تا 3 سالگی مشاهده می‌شود. در این دوره، کودکان معمولاً به شدت به والدین خود وابسته می‌شوند و در مواجهه با جدایی، دچار اضطراب می‌شوند. این اضطراب بخشی طبیعی از فرآیند رشد است و بیشتر کودکان پس از مدتی از آن عبور می‌کنند. با این حال، زمانی که این اضطراب بیش از حد طبیعی شود و مدت زمانی طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است تبدیل به این اختلال شود. به طور معمول، اگر علائم اضطراب بیش از چهار هفته ادامه یابد و عملکرد طبیعی کودک یا بزرگسال را مختل کند، باید به عنوان این اختلال تشخیص داده شود.

علائم اضطراب جدایی

علائم اضطراب جدایی در کودکان و بزرگسالان به طور قابل توجهی متفاوت است. این علائم شامل موارد زیر می‌شود:

در کودکان:

• گریه و بی‌قراری هنگام ترک والدین.
• امتناع از رفتن به مدرسه یا مهدکودک.
• ترس از تنها ماندن یا از دست دادن والدین.
• کابوس‌های شبانه یا شب ادراری.
• ترس از گم شدن یا ربوده شدن.

در بزرگسالان:

• نگرانی مداوم در مورد از دست دادن عزیزان.
• مشکل در تمرکز یا احساس اضطراب در موقعیت‌هایی که باید از عزیزان جدا شوند.
• حملات پانیک هنگام جدایی از عزیزان.
• ترس از وقوع حوادث ناخوشایند برای عزیزان در صورت جدایی.
• کناره‌گیری اجتماعی و احساس تنهایی شدید.

اضطراب جدایی و وابستگی عاطفی: چالش‌ها و راهکارهای غلبه بر آن

عوارض اضطراب جدایی

اگر اضطراب جدایی درمان نشود، می‌تواند عوارض جدی در زندگی فرد ایجاد کند. این عوارض می‌توانند جسمی و روانی باشند. برخی از عوارض آن شامل افسردگی، اضطراب عمومی، اختلالات خواب، و مشکلات ارتباطی در روابط شخصی و اجتماعی می‌شود. علاوه بر این، اضطراب مداوم می‌تواند موجب بروز مشکلات جسمی نظیر سردرد، مشکلات گوارشی، و افزایش فشار خون شود. در کودکان، این اضطراب ممکن است باعث افت تحصیلی، مشکلات رفتاری در مدرسه و ضعف در ارتباطات اجتماعی شود. در بزرگسالان، اضطراب جدایی می‌تواند به انزوای اجتماعی، مشکلات در محل کار و کاهش کیفیت زندگی منجر شود.

درمان اضطراب جدایی

درمان اضطراب جدایی معمولاً شامل ترکیبی از درمان‌های روان‌شناختی و دارویی است. درمان‌های روان‌شناختی می‌توانند به افراد کمک کنند تا با احساسات خود روبه‌رو شوند و راه‌هایی برای مدیریت اضطراب پیدا کنند. این درمان‌ها شامل موارد زیر هستند:

• درمان شناختی-رفتاری (CBT): این روش درمانی به افراد کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی خود را شناسایی کرده و آن‌ها را تغییر دهند.
• درمان دیالکتیک رفتاری (DBT): این درمان بر تغییر رفتارهای منفی و افزایش مهارت‌های مقابله‌ای تمرکز دارد.
• گروه درمانی: در این روش، افراد می‌توانند تجربیات خود را با دیگران به اشتراک بگذارند و از حمایت اجتماعی بهره‌مند شوند.
• خانواده درمانی: در این روش، اعضای خانواده به‌طور مشترک آموزش‌هایی برای برخورد با اضطراب و رفتارهای مرتبط با آن دریافت می‌کنند.

در موارد شدیدتر، ممکن است پزشک داروهایی مانند مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) یا داروهای ضد اضطراب را تجویز کند تا علائم اضطراب کاهش یابد.

کلام پایانی

اضطراب جدایی یکی از اختلالات روانی است که می‌تواند در کودکان و بزرگسالان اثرات منفی زیادی بر زندگی فرد بگذارد. شناسایی به موقع علائم این اختلال و دریافت درمان مناسب می‌تواند به فرد کمک کند تا از شر این اضطراب رها شود و زندگی بهتری داشته باشد. در صورت مشاهده هر گونه علائم اضطراب جدایی در خود یا عزیزانتان، بهتر است از یک متخصص روان‌شناسی در رشت یا روان‌پزشکی کمک بگیرید تا اقدامات درمانی لازم انجام شود و فرد بهبود یابد.